Esenyurt kulesinde şaft

Yirmi ve üzeri katlı bir konut bloğunda daireler yatayda birbirinden kalın betonarme perdelerle ayrılır. Buna karşılık düşeyde her daire, üstündeki ve altındakiyle aynı tesisat kanalını paylaşır. Mutfak şaftı, banyo şaftı, atık su kolonu ve havalandırma bacası; bunların hepsi zeminden çatıya kesintisiz iner ve çıkar. Bir haşere dosyasında bu, komşuluğun yan kapıda değil, tavan ve tabanda olduğu anlamına gelir.

Şaftın içi neden sürekli uygun kalır

Şaft boşluğu yıl boyunca ılık ve nemlidir. Sıcak su kolonu ısı verir, atık su borusundaki yoğuşma nem sağlar, kanal içi hiçbir zaman aydınlanmaz ve neredeyse hiç temizlenmez. Alman hamam böceği için bu üçlü — ısı, nem, karanlık — üremenin hızlandığı koşullardır ve bu koşullar kış aylarında da bozulmaz.

Boruların daire içine girdiği noktalar ise çoğu binada gerçekten kapatılmamıştır. Kaba inşaat sırasında bırakılan boşluk, ince işte alçı ya da silikonla üstünkörü kapatılır ve zamanla çatlar. Bir milimetrelik bir açıklık erişkin bir birey için dar gelebilir ama nimf bir buçuk milimetreye sığar; koloninin yayılması için genç bireylerin geçmesi zaten yeterlidir.

Sirkülasyon, riski ikiye katlar

Bu bloklarda kiracı devri yüksektir. Bir daire yılda bir ya da iki kez el değiştirir; her taşınmada mobilya, kutu ve tekstil binaya girer ve çıkar. İkinci el mobilya, özellikle yatak, baza ve koltuk, tahta kurusu için en yaygın taşıma aracıdır.

Asansör ve kargo giriş koridoru, mobilyanın binaya girdiği tek noktadır ve orada geçen on beş dakika, bir sonraki dairenin dosyasını açabilir. Yönetimin taşınma günlerinde bu koridoru kontrol etmesi ve taşınma sonrası ortak alanın süpürülüp torbanın kapalı olarak çıkarılması, hiç maliyeti olmayan ama işe yarayan bir kuraldır.

Çöp toplama düzeni de bu riski taşır. Katlarda çöp şutu bulunan bloklarda borunun iç yüzeyi zamanla organik bir tabakayla kaplanır ve kapak contası sertleşip çatladığında her kat için bir giriş açılır. Şutu olmayan bloklarda ise poşetler kapı önünde bekletilir; bu, koridoru gecelik bir besleme noktasına çevirir. İki düzenin de kendi çözümü var, ama ikisi de kendiliğinden çalışmaz.

Tek daire yapmanın gerçekten yaptığı

Bir dairede yapılan iyi bir uygulama boşuna değildir; o dairedeki popülasyonu düşürür ve belirtiyi keser. Ancak süre, şaftı paylaşan diğer dairelerin durumuna bağlıdır. Alt katta hiçbir şey yapılmamışsa, kapatılmamış bir boru geçişinden birkaç hafta içinde yeni bireyler gelir.

Bu yüzden tek daire işlerinde iki şey birlikte yapılır. Birincisi kimyasal uygulama, ikincisi mekanik kapatma: mutfak ve banyoda boruların duvara girdiği noktalar, evye altı dolabının arka kesitleri, davlumbaz kanalının duvar birleşimi ve yer süzgeci çevresi. İkincisi yapılmadan yapılan birincisi, her seferinde daha kısa süre dayanır.

Yer süzgeci ayrıca konuşulmalıdır. Az kullanılan bir banyoda sifon suyu buharlaşır ve kanalizasyon ile daire arasındaki su kilidi kalkar. Haftada bir kez süzgeçlere su dökmek ya da kuru tip sifon kapağı kullanmak, bu binalarda tekrarlayan şikâyetlerin önemli bir kısmını keser.

Yönetim kararı neden acil bir konudur

Dikey bir kolonda üç daire program yaptırıp on yedisi yaptırmazsa, üç dairenin ödediği para kısmen dışarı akar. Buna karşılık aynı kolondaki bütün daireler aynı hafta içinde uygulandığında, koloni aynı anda baskı görür ve kaçacak bir hacim bulamaz.

Bu, ekonomik olarak da fark eder. Blok bazlı bir programda daire başına düşen maliyet, tek tek yapılan acil çağrıların toplamının belirgin biçimde altında kalır. Yönetim toplantısında bu argüman, komşuluk ilişkilerine dayanan hiçbir çağrının yapamayacağı kadar hızlı sonuç verir.

Zemin ve bodrum katlar ise bu kolonların tabanıdır. Otopark, sığınak, hidrofor odası ve depo katı, ısı ve nem açısından şaftın devamı gibi çalışır ve genelde hiç kimsenin dairesi olmadığı için hiç konuşulmaz. Bir blokta üst katlarda süregelen bir sorunun kaynağı çoğu zaman buradadır; keşif aşağıdan başlamazsa yukarıda ne yapıldığı fark etmez.

Ölçme olmadan yönetme olmaz

Program kurulduğunda ölçüm de kurulmalıdır. Şaft ağızlarına ve daire içinde buzdolabı motor bölmesi, bulaşık makinesi yan boşluğu gibi noktalara konan izleme tuzakları on beşinci günde okunur. Yakalananların çoğu erişkinse üreme geriliyordur; nimf oranı yüksekse yumurta kapsülleri yeni açılıyor demektir ve yirmi birinci güne ikinci tur konur.

Kayıt tutulmayan bir blokta her ziyaret birinci ziyaret gibi geçer. Kat, daire, tarih ve yakalama sayısı yazıldığında ise altıncı ayda hangi kolonun kronik olduğu tartışmasız görünür.