Bakırköy'de üç ayrı protokol: site, bahçe ve çarşı

Havalimanı çıkışından çarşıya, oradan Florya sırtlarına kadar tek bir ilçe adı okunur; arada üç ayrı yapı düzeni vardır. Denize sıfır bloklar, bahçe içinde müstakil evler ve neredeyse yüzyıllık çarşı yapısı aynı belediye sınırında durur. Üçünün ortak yanı deniz nemidir. Ayrıldıkları yer ise o nemin nereye biriktiği ve kimi beslediğidir.

Ataköy’de iş dairede değil ortak alanda başlar

Blok sitelerinde bir dairede çıkan hamam böceğinin kaynağı çoğu zaman o daire değildir: kapalı otoparkın çöp odası, kazan dairesi, asansör kuyusunun dibi ve konteynerin oturduğu beton platform. Yönetim periyodik bakım yaptırıyor ama bakım daire içlerini kapsamıyorsa tablo şu olur — ortak alan temiz görünür, daireler sırayla arıza verir. Tersi de aynı derecede yaygın: on daire tek tek yaptırır, çöp odasının kapağı hiç açılmaz, üç hafta sonra herkes aynı noktaya döner. Yönetimle konuşulmadan alınan daire işini biz eksik iş sayıyoruz ve raporun sonuna bunu yazıyoruz.

Blok yapısının ikinci özelliği dikey çöp şutudur. Şut kapağının contası yıprandığında kapak kapalıyken bile birkaç milimetrelik bir açıklık kalır ve o açıklık her katta tekrarlanır. Kokunun geldiği kat ile böceğin çıktığı kat çoğu zaman aynı olmaz. Şut borusunun dip haznesi ayda bir yıkanmıyorsa, dairelerde yapılan işin ömrü şutun temizlik sıklığıyla sınırlıdır.

Yeşilköy, Yeşilyurt ve Florya’da çember bahçeden başlar

Bahçeli evde pire hikâyesi salondan değil topraktan başlar. Kedi piresinin yumurtası konağın üstünde durmaz, düşer; gölgede kalan nemli toprakta, kum havuzunda, verandanın altındaki serin boşlukta larvaya döner. Yumurtadan erginliğe uzanan döngü iki–üç haftadır; yani hayvanı bir kez veterinerde ilaçlayıp halıyı süpürmek, sadece o günkü erginleri alır. Aynı bahçelerde sivrisineğin kaynağı da göründüğü yerde değildir: saksı tabağı, kapatılmamış su deposu, süs havuzunun durgun köşesi, tıkanmış rögar. Akşam sislemesi bir geceyi kurtarır; larva noktaları tek tek işaretlenmezse ertesi akşam sayı yerine döner.

Bu bahçelerde bir de sahipsiz hayvan trafiği var. Yeşilköy ve Florya sırtlarında besleme noktaları düzenlidir, dolayısıyla konak nüfusu istikrarlıdır. Bahçesini işleten ev, komşu parselde beslenen bir kedi kolonisinin hemen yanındaysa uygulamanın ömrü kısalır. Bunu baştan söylemek zorundayız: çember tek parselle sınırlıysa süre veririz, kalıcılık sözü vermeyiz.

Çarşı, Osmaniye ve Kartaltepe: dikey hat meselesi

Çarşı içindeki eski yapılarda zemin kat neredeyse istisnasız yeme içme ya da gıda satışıdır. Üstteki dairelerin banyo–mutfak tesisatı o zemin kattan geçer. Alman hamam böceği bu hatta yürümez, ısınan boru boyunca kat atlar; dördüncü kattaki bir mutfakta görülen birey çoğu zaman zemin kattaki bir eksikliğin faturasıdır. Böyle bir binada yalnız tek daireye jel koymak, hattı kapatmadan trafiği yavaşlatmak olur. Kartaltepe ve Osmaniye tarafındaki konut ağırlıklı sokaklarda ise tablo daha sakindir; orada sorun genelde ortak çöp noktasının konumu ve bodrum depoların havalandırmasıdır.

Çarşıdaki bir başka ayrıntı, dükkânların birbirine bitişik ince bölme duvarlarıdır. Bir dükkânda yapılan uygulama, komşu dükkânın deposundan gelen basıncı karşılamaz; bölme duvarın üst boşluğu asma tavanın içinde açıktır. Aynı pasajdaki üç dükkânı birlikte planlayabildiğimiz işlerde sonuç, tek dükkânı üç kez ilaçlamaktan belirgin biçimde uzun ömürlü oluyor.

Deniz nemi kışın nereye birikir

Bodrum ve zemin depolarda bağıl nem kış aylarında düşmez; ısınan iç hava soğuk dış duvarda yoğuşur. O rutubet gümüş böceğini besler, kartonu yumuşatır, kâğıt ve tekstil deposunu zarar hattına sokar. Örümcek yoğunluğu burada sebep değil sonuçtur: tavan köşesinde taze ağ artıyorsa aynı hacimde uçan bir popülasyon vardır, önce onu aramak gerekir. Depoyu ayda bir açıp havalandırmak, çoğu binada ilaçtan daha fazla iş görür.

Nemin ikinci etkisi kimyasalın kendisi üzerindedir. Yüzeyde su filmi varken uygulanan kalıcı bariyer, kuru duvara uygulanandan daha kısa sürede etkisini yitirir; taban betonuna oturmak yerine yüzeyde durur ve ilk silmede gider. Bodrumda çalışırken önce havalandırma, sonra uygulama sırasını bu yüzden değiştirmiyoruz. Depo sahibi acele ediyorsa işi ertesi güne alıyoruz, çünkü ıslak yüzeye atılan ilaç faturaya girer ama sonuca girmez.

Üç işi aynı güne sıkıştırmak

Site periyodu takvime, bahçe çemberi hava durumuna, gıda işletmesi kapanış saatine bağlıdır. Üçünü aynı güne dizmek üçünü de yarım yapmak demektir. Randevu verirken bunu açıkça söylüyoruz: birini haftaya almak, üçünü birden aceleye getirmekten iyidir. Bahçe uygulamasının sabahında yağmur bekleniyorsa işi erteliyoruz, çünkü ıslanan kalıcı bariyer o sezonu değil o günü bile taşımaz.