İki ay: periyot mu, başarısızlık mı

Uygulamadan sekiz hafta sonra gelen telefonların hepsi aynı cümleyle başlıyor: “yine çıktı”. Bu cümlenin arkasında birbirinden çok farklı üç durum olabilir ve hangisiyle uğraştığımızı anlamadan verilen her cevap yanlış. İkinci bir uygulama gerekiyor olabilir, hiçbir şey gerekmiyor olabilir, ya da hiç konuşulmamış bir yapı sorunu vardır.

Sekiz hafta neyin sonu

Kimyasal tarafta iki ay uzun bir süre. İç mekânda kalıcı hattın etkinliği yüzeye ve temizliğe bağlı olarak birkaç hafta ile birkaç ay arasında değişir; dış çemberde yağmur ve güneşle daha erken biter. Yani iki ay sonunda evde artık aktif bir savunma olmayabilir ve bu, uygulamanın kötü olduğu anlamına gelmez.

Biyolojik tarafta ise iki ay birkaç döngü demek. Alman hamam böceğinde yumurtadan ergine geçiş yaklaşık iki–üç ay sürer; yani ilk uygulamada kaçırılmış tek bir dişi, bu süre içinde yeni bir üreyen nesil verebilir. Pirede koza aşaması aylarca bekleyebilir ve uygun titreşim–sıcaklık koşulunda açılır.

Önce üç soruyu ayırıyoruz

Birincisi: aynı tür mü? Mutfakta hamam böceği bittikten sonra banyoda gümüş böceği görülmesi, tedavinin başarısızlığı değil, ayrı bir dosya. Yeni tür yeni keşif ister.

İkincisi: aynı yer mi? İlk uygulamada mutfakta yoğunlaşan bir popülasyon, şimdi salon süpürgeliğinde görülüyorsa dağılma olmuş olabilir. Aynı dolabın aynı köşesinde devam ediyorsa, o sığınak ilk turda ya bulunamamış ya da eksik işlenmiştir.

Üçüncüsü: mevsim değişti mi? Nisanda yapılan bir uygulamadan sonra haziranda sivrisinek görülmesi bir tekrar değil, sezonun başlaması. Sonbaharda içeri kaçan örümcek ve kemirgen de aynı kategoride. Bunları “geri geldi” diye yazmak, iki ayrı olayı tek dosyaya sıkıştırmak olur.

Ev ile işletme aynı pencerede değil

Restoran mutfağı, gıda deposu, otel ve site ortak alanı için iki aylık bir pencere zaten normaldir; oralarda periyot bir başarısızlık göstergesi değil, işin tanımı. Sürekli gıda, sürekli sirkülasyon ve sürekli dış temas olan bir alanda popülasyonu sıfırda tutmanın yolu düzenli ziyarettir.

Evde ise beklenti farklı ve haklı. Bir dairede iki ay sonra aynı tür aynı yerde görülüyorsa, orada üç ihtimalden biri var: kapatılmamış bir giriş, işlenmemiş bir sığınak, ya da bina kaynaklı sürekli akış. Üçü de yapılabilir işlerdir ama üçü de ilaç değil, tespit ister.

İki ay içinde evde ne değişti

Sorulması gereken bir soru daha var ve genelde kimse sormuyor: bu sekiz haftada evde ne oldu. İkinci el bir koltuk mu geldi, tatil dönüşü valizler yatak odasında mı açıldı, mutfak dolabı mı değişti, komşu daireye yeni bir kiracı mı taşındı, bahçeye moloz mu bırakıldı. Bunların her biri yeni bir giriş ya da yeni bir kaynak demek.

Mevsimsel değişimler de bu listede. Kalorifer sezonunun başlaması, tesisat hattını ısıtıp hamam böceği trafiğini hızlandırır. Sonbaharda soğuyan hava, kemirgeni ve örümceği binaya doğru iter. Yani iki ay sonra görülen manzara, iki ay önceki evin manzarası değil; ev de değişmiştir.

“Bu iş olmadı” ne zaman doğru bir cümle

Şu tabloda haklısınız: uygulamadan sonra hiç düşüş yaşanmadı, ilk hafta içinde sayı aynı kaldı, söylenen kontrol tarihi geldi geçti, ve ikinci ziyarette de aynı noktalara aynı şey yapıldı. Burada sorun döngü değil, teşhis ya da uygulamadır.

Şu tabloda ise erken karar veriyorsunuz: uygulamadan sonra belirgin bir düşüş oldu, birkaç hafta sessizlik yaşandı, sonra sınırlı sayıda birey göründü. Bu, popülasyonun kuyruk kısmıdır ve çoğu zaman planlı bir kontrol ziyaretiyle kapanır. Sessizlik kesin sonuç değildir, ama sessizlikten sonra gelen birkaç birey de yenilgi değildir.

İki ayda ne kaydedilmiş olmalı

Bu ayrımı yapabilmemiz için ev sahibinin elinde küçük bir kayıt olması gerekiyor: ilk görüntünün tarihi, nerede, kaç adet ve mümkünse bir fotoğraf. Hafızayla konuşulan bir takipte herkes kendi haklılığını hatırlıyor; tarihle konuşulan bir takipte tablo birkaç dakikada çıkıyor.

Bir de dürüst olmak gereken bir nokta var. Aynı kolona bağlı bir apartmanda, üst kattaki bir daire hiç ilaçlanmadıysa, sizin dairenizde yapılan işin ömrü komşunun takvimine bağlıdır. Bunu ilk gün söylemek, iki ay sonra söylemekten iyi. Böyle binalarda bireysel iş bir tedavi değil, bir bakım programı olur ve buna abonelik demek yanlış değil — utanılacak olan, şaftın açık kalması.