İlk vapuru kaçıran “aynı gün”

Bu yazı bir teşhis hatasını değil, bir planlama hatasını anlatıyor. Sahada aksayan şeylerin hepsi böcekle ilgili değil; bazıları tamamen bizim tarafımızda oluyor ve bu dosya onlardan biri.

Sabah 09:40’ta verilen söz

Çağrı bir yaz sabahı geldi. Büyükada’da ahşap bir köşk, kışın kapalı kalmış, yaz için açılmış; kilerde kemirilmiş paketler ve dışkı bulunmuş, üst katta bir odada da ısırık şüphesi vardı. Ev sahibi hafta sonu misafir bekliyordu ve aynı günü istedi. Telefonda “yetişiriz” dedik. O saatte iskeleye ulaşmak, aracı bırakmak, malzemeyi toplamak ve bilet sırasına girmek için kalan süreyi olduğundan geniş hesaplamıştık.

Kaçırılan kalkış, alınan motor

İlk uygun kalkışı kaçırdık. Bir sonrakini beklemek programı tamamen bozacağı için özel bir motorla geçtik; bu, bütçe açısından o günün kârını götüren bir karardı ama verilen sözü tutmak için yapıldı. Asıl sorun geçişte değil, geçerken yanımızda ne olduğundaydı. Aceleyle toplanan çantada kemirgen tarafı eksiksizdi — istasyonlar, sızdırmazlık malzemesi, el aletleri. Buna karşılık ısı desteği için gereken ekipman araçta kalmıştı ve araç karadaydı.

Adada eksik ekipman geri gelmiyor

Karada unutulan bir alet, adada bir sonraki kalkışa kadar yok demektir; ara çözüm de yoktur. Bu, karadaki bir işte on beş dakikalık bir aksama olurdu. O gün yapabildiğimiz şey kemirgen tarafını eksiksiz tamamlamak oldu: kapı altı boşlukları ölçüldü ve kapatıldı, ahşap birleşimlerdeki açıklıklar ele alındı, kiler ve bodrum hattına kapalı istasyonlar kuruldu, yağ lekesi izinin geçtiği duvar dönüşleri işaretlendi. Üst kattaki odada ise sadece keşif ve kısmi uygulama yapabildik; dikiş işini yarım bırakmak istemedik ama tamamlayacak donanım yoktu.

İki gün sonra ikinci geçiş

İkinci ziyaret iki gün sonra, sabahın ilk kalkışıyla yapıldı ve o gün üst kat tamamen bitirildi. Ev sahibi bunu sorun etmedi ama sorun etmemesi bizi haklı çıkarmıyor. İki geçişlik bir işi bir güne sığdırma iddiası, en baştan gerçekçi değildi.

Bir köşkün iki ayrı dosyası

İşin teknik tarafında da öğrenilecek bir şey vardı. Ahşap bir ada köşkünde kemirgen ve tahta kurusu aynı binada bulunuyor ama tamamen farklı iki iş listesi gerektiriyor. Kemirgen tarafı ölçü, delik ve istasyon işi; ahşabın yıllar içinde çekmesiyle açılan birleşim boşlukları en sık giriş noktası oluyor ve kapatma işi ilaçtan önce geliyor. Tahta kurusu tarafı ise dikiş, ısı ve takvim işi. Bir çantaya ikisini birden koymadan yola çıkarsanız, hangi dosyayı bitireceğinize adada karar vermek zorunda kalıyorsunuz.

Ada evlerinde tekrar eden desen

Bu köşkün tablosu adaya özgü değildi, ada evlerinde sık görülen bir desendi. Yapı ahşap, birleşimler yıllar içinde çalışmış; ev kışın tamamen boş, ısıtmasız ve kontrolsüz; bahçe nemli ve kuytu. Bu üçü bir araya geldiğinde kışın ev kemirgene, ilkbaharda bahçe sivrisinek ve keneye kalıyor. Adalar’da bir de ulaşım farkı var: motorlu araç trafiğinin sınırlı olması, çöp ve malzeme hareketinin farklı yürümesi anlamına geliyor ve bu da kendi ekolojisini kuruyor. Yaz açılışında yapılan tek bir ziyaret çoğu zaman iki ayrı dosyayı birden açıyor; bunu bilerek gitmek gerekiyor.

Değişen çalışma düzeni

Bu dosyadan sonra ada işleri için kural belirlendi. Malzeme akşamdan hazırlanıyor ve iki dosya tipine birden yetecek şekilde toplanıyor; iskelede seçim yapılmıyor. Randevu saati kalkış tarifesine göre veriliyor, tersine değil. Aynı gün ifadesi ada için ancak erken kalkışa yetişildiğinde kullanılıyor; öğleden sonra gelen bir çağrıya verilen dürüst cevap ertesi sabah oluyor. Bir de ada işleri mümkün olduğunca aynı güne gruplanıyor, çünkü tek adres için yapılan geçiş hem pahalı hem verimsiz.

Kahramanlık anlatısı değil, tarife

Bir de fatura tarafı var. Özel motor masrafını müşteriye yansıtmadık, çünkü o kalkışı kaçıran biz olmuştuk. Bunu yazmamızın sebebi cömertlik gösterisi değil; ada ve uzak hat işlerinde fiyatın nasıl kurulduğunu göstermek. Ulaşımın kendisi işin bir kalemi ve bu kalem gizlenirse ya teklif şişiyor ya da bir tarafta beklenmedik bir maliyet çıkıyor.

Bu tür günler anlatılırken genellikle “her şeye rağmen yetiştik” tarafı öne çıkarılır. Gerçekte olan şuydu: bir sözü tutmak için maliyetli bir geçiş yapıldı, işin yarısı ertelendi ve müşteri iki gün fazladan bekledi. Ada işinde belirleyici olan şey hız değil, tarifeyi tanımak. Vapur saatiyle tartışılmıyor; ona göre plan yapılıyor.