Neden iki yaka aynı sitede?

Bu soru genellikle bir şüpheyle geliyor ve şüphe haklı: internette “İstanbul’un tamamına hizmet” yazan pek çok sayfa var ve arayınca çoğu zaman “o bölgeye şu an çıkamıyoruz” cevabı alınıyor. O yüzden iddiayı savunmadan önce neyin gerçekten aynı, neyin gerçekten farklı olduğunu ayırmak gerekiyor.

Boğazın geçirmediği hiçbir biyoloji yok

Moda’daki bir dairede gördüğünüz Alman hamam böceği ile Fatih’teki bir dairede gördüğü aynı tür, aynı davranış, aynı yumurta takvimi. Kadıköy’de bir bazanın dikişindeki tahta kurusu, Bakırköy’dekiyle aynı yerde saklanır ve aynı sıcaklıkta ölür. Pire kozası Üsküdar’da da Güngören’de de aynı süre bekler. Tür ayrımı coğrafi değil, ekolojik: canlıyı belirleyen şey yakası değil, bulunduğu binanın nemi, ısısı ve boşluk yapısıdır. Yani “Anadolu yakasında farklı yöntem uygulanır” diye bir şey yok; olsa olsa farklı yapı tipiyle karşılaşılır.

Değişen şey yapı stoğu

Asıl fark burada. Kadıköy’ün Moda ve çarşı hattında eski apartman, kısa dönem kiralama ve yoğun gider tesisatı bir arada; Caddebostan tarafında bahçe ve saksı kaynaklı sivrisinek öne çıkıyor. Beykoz, Şile ve Çekmeköy hattı orman kenarı demek: kene ve akrep dosyaları oradan geliyor. Avrupa yakasında ise Esenyurt ve batı hattının yeni konut yoğunluğu, Fatih’in ahşap ve yığma dokusu, Merter’in atölye–konut geçişkenliği başka başka protokoller gerektiriyor. Bir teknisyenin iki yakada da çalışması, tür bilgisinden çok bu yapı çeşitliliğine aşinalık kazandırıyor.

Farkı yaratan gerçek değişken: saat

İki yaka iddiasının dürüst olup olmadığını anlamanın yolu kapsam listesine değil, süreye bakmak. Anadolu yakası için köprü veya tünel geçişi otuz beş ile elli dakika arasında bir bant demek ve bu bant günün saatine göre ciddi biçimde kayıyor. Sabah köprü yönü tıkalıyken planlanan bir randevu, uygulamadan önce kaybedilmiş bir saat anlamına gelebiliyor. Bu yüzden yaka geçişi olan işleri günün belirli dilimlerine topluyoruz. Müşterinin duyması gereken cümle “her yere geliriz” değil, “sizin adrese şu saat aralığında gelebiliriz” oluyor.

Aynı gün vaadinin sınırı

Bunu net söylemek gerekiyor: her adres için aynı gün mümkün değil. Yakın hatta öğleden sonra alınan bir çağrı aynı gün karşılanabilir; karşı yakada uzak bir ilçe için verilen aynı gün sözü, çoğu zaman ya keşfi kısaltarak ya da uygulamayı aceleye getirerek tutuluyor. İkisi de müşterinin aleyhine. Böyle bir durumda ertesi sabahın ilk randevusunu önermeyi tercih ediyoruz, çünkü bir gecelik gecikmenin biyolojik karşılığı yok; yarım yapılmış bir uygulamanın karşılığı ise üç hafta.

Bir dosyanın iki yakayı birden ilgilendirdiği durumlar

Bazen aynı dosya gerçekten iki yakayı da kapsıyor. Bir ailenin evi bir yakada, işletmesi diğerinde; bir öğrenci evi taşınırken eşya Kadıköy’den Zeytinburnu’na geçiyor; bir kısa dönem kiralama işletmecisinin dairelerinin bir kısmı Moda’da, bir kısmı Şişli’de. Bu dosyalarda tek bir plan yapmak gerçekten fark yaratıyor, çünkü eşya ve insan hareketi köprüyü tanımıyor. Tahta kurusunun bir daireden diğerine geçmesi için gereken tek şey bir valiz ve bir taşıma günü.

Randevudan önce bizden istenmesi gereken şeyler

Uzak bir adrese gidilirken kaybedilen zamanın büyük kısmı yolda değil, kapıda geçiyor. Bu yüzden yaka geçişi olan randevularda birkaç şeyi önceden konuşuyoruz: aracın nereye park edilebileceği, sitede giriş kaydı gerekip gerekmediği, ortak alana girilecekse yönetimden izin alınıp alınmadığı, asansörün o saatte kullanılabilir olup olmadığı. Bir sitede güvenlik kaydı yüzünden yirmi dakika beklemek, köprüde kaybedilen zamana eklendiğinde randevunun tamamını riske atıyor. Bunlar sıkıcı ayrıntılar ama uzak hatta çalışırken teşhis kadar belirleyici oluyorlar.

Nasıl kontrol edilir

Telefonda sorulacak iki soru bu iddiayı sınıyor: adresiniz nerede ve benim adresime hangi saat aralığında varırsınız. Cevap net bir aralık içeriyorsa iş konuşulabilir; cevap “her yere geliyoruz” düzeyinde kalıyorsa, o cümle bir taahhüt değil bir slogan.

Bir de mevsimin iki yakada aynı hafta içinde farklı davrandığını eklemek gerek. Orman kenarına yakın Anadolu hattında kene ve akrep dosyaları ilkbaharla birlikte açılırken, aynı haftalarda Avrupa yakasının sıkışık iç kesimlerinde konu hâlâ apartman içi hamam böceğidir. Aynı gün iki yakada çalışmak, bu iki takvimi yan yana görmeyi sağlıyor.

Bizim tarafta da kural aynı: bir adrese o gün gerçekten yetişemeyeceksek bunu baştan söyleriz. Gecikmiş bir ekip, evde bekleyen insanın bütün gününü alıyor ve ilaçlamadan önce güveni tüketiyor.